Startpagina

1 omhoog

Oude prenten

Foto's

Plattegrond

Auteursrechten

Email kontakt

 

 
Oud Poelgeest

 


Het rerestaureerde Oud Poelgeest

Zoals wij in de meeste gevallen merken hult ook de geschiedenis van Oud Poelgeest zich in diepe duisternis. Wat de bewoners betreft is er vrij veel gelukkig bekend.

Het adelijke huis is wat betreft de geschiedenis niet erg intressant omdat de residentie van de familie van Poelgeest in de 14e eeuw verhuisden naar Groort Poelgeest of huis te Horne in Kouderkerk a/d Rijn.

Rond het jaar 800 komt in de goederenlijst van de St. Maartenskerk te Utrecht de naam " Osgeresgeest" = Oegstgeest voor. In 960 wordt de naam Poelgeest vermeld. De Bisschop van Utrecht bezat op de plaats waar de Lee vele moerassen en poelen vormde een stuk land en een "villa" dat de grondslag vormde voor het latere Oud Poelgeest.

Het is duister tot 1320. Het is dan pas dat we zekerheid krijgen met Floris van Alkemade het huis te Poelgeest in het ambacht Poelgeest opdraagt aan de Burggraaf van Leiden, ten behoeve van Hendrik Jansz broeder van Poelgeest.

Floris en Hendrik waren broers, wel hadden zij de zelfde moeder, maar niet de zelfde vaders. Hendrik van Poelgeest huwde twee keer. Na zijn dood volgde zijn zoon IJsbrand hem op in zijn heerlijkheden. Na deze IJsbrand kwam er weer een Hendrik, en daarna nog een Hendrik. Deze laatste was gehuwd met een dochter uit het huis van Persijn van Waterland. Uit dit gezin vier zoons. De oudste zoon Willem van Alkemade huwde een juffrouw van Zoelen.

De zoon Floris, bijgenaamd de "rycke vreck" stief in 1511, waarna talrijke goederen aan zijn neef Willem van den Coulster komen. Zijn zuster Machteld was namelijk in 1469 getrouwd met IJsbrand van den Coulster, de zoon hiervan die schout was van Leiden neemt de naam van Alkemade een het wapen aan.

In 1557 neemt Willem bezit van het kasteel, maar bewoond het niet, de familie hield zich meer op in het zuidelijke deel van Holland. Poelgeest raakte in verval. De Spanjaarden zullen tussen 1572 en 1574 tijdens het beleg van Leiden ook het nodige aan het huis vernield hebben.

Op een kaart uit 1600 staat duidelijk "het vervallen huis te Poelgeest" Willem van Hamal stierf in 1582. Zijn zoon en erfgenaam had voor Poelgeest geen belangstelling. Zelf zocht hij naar een koper. Niet de kinderen, die beiden in 1582 strierven, maar de kleinzoon Willem verkocht de heerlijkheid Poelgeest genaamd Alkemade in 1612 aan Cornelis Lockhorst voor Fl. 30.000. Zijn zoon Cornelis kreeg Poelgeest, maar werd domproost en overleed in 1639. Hierna kreeg de broer van deze Cornelis Poelgeest. Deze verkocht Poelgeest. Met de winst kocht hij de heerlijkheden Maarssen en ter Meer.

Over de transactie kwam onenigheid tussen de verkoper en en zijn zusters, de dames Pauw en Hertaing de Marquette. Dit leidde tot een arrest van het Hof van Holland in 1669, waar werd bepaald dat er vrij verkocht mocht worden. De koper was Sohier de Vermandois, geboren rond 1624 uit een belangrijk adelijk Frans geslacht.

Hij werd met Poelgeest beleend in het zelfde jaar. Ook kocht hij uit een erfenis van de graven van Egmond de heerlijkheden Warmenhuizen en Krabbendam. Hij was gehuwd met Catherina Coymans van Merestein. Een dochter, Marie Catharina en haar man, een Puisische Edelman Johan Rauter, heer van Arenstein en Tiefensee, begonnen met de herbouw van Poelgeest die in 1668 in Italiaanse stijl voltoid was. In die tijd en tot diep in de 18e eeuw werd het huis Arenstein genoemd.

Een aantal malen vererfde het kasteel nog in deze familie tot 1724 werd het kasteel door Adriana Constantia "la dame de Warmenhuizen" verkocht werd met "5 morgen en 286 roede, waarop de aloude hofstede 't oud Poelgeest eertijds ook genaam Alkemade, te verheergewaden als vanouds met 1 roode sperwawe (sperwer) od 20 schellingen" voor Fl. 8923,- aan Proffessor Hermanus Boerhave, de beroemde medicus die er zelf gaat wonen.

Boerhave plant er uitheemse bomen, zeldzame gewassen en zijn beroemde kruidentuin. Het verblijf van Boerhave heeft indertijd indruk gemaakt. Met noemde het huis Boerhave. Als Leidenaren een wandeling maakten langs de buitenplaatsen en terugkeerden door de Rijnsburger poort spraken zij van " Groot Boerhave om", en keerden zij terug langs de Maredijk noemde met het "Klein Boerhave om". Het enig kind van Boerhave erfde het kasteel, zij was gehuwd met graaf Frederik de Thoms. In 1738 had zij het kasteel gerfd van haar man bij zijn overlijden. Op haar beurt liet zij het na aan haar dochter Sybilla Maria zij was gehuwd met Helenus Willem, baron van Leyden, heer van Oostvoorne enz... Ze overleed kinderloos in 1814.

Het kasteel verefde aan Dina gravin/barinnesse van Leyden zij was gehuwd met Mr. Alexander baron van Rhemen, heer van Rhemenshuizen in 1805. Hij liet de gracht dempen, ophaalbrug slopen en het inwendige verbouwen tussen 1814 - 1822. Sindsdien heeft het kasteel ongeveer het huidige uiterlijk.

Na haar dood in 1835 werd het goed openbaar verkocht. De koper was Jhr. W.A. Gevers hij kocht Poelgeest voor fl.16.000 W.A. Gevers verkocht Poelgeest in 1837 aan Mr. Lucaz, lid van de tweede kamer voor fl. 31.000. Hiena volgeden vele nieuwe eigenaren waaronder: Mr. Gevers van Endegeest, en verhuurde het aan Mr. G. Willink, heer van Bennebroek om het van de ondergang te redden. Deze huurder kocht het kasteel in 1856 voor Fl. 51.500. In 1866 werden de twee torentjes aangebracht. Ook werd bij deze verandering de poorttorens afgebroken.

Sinds 1901 tot 1907 werd het kasteel verhuurd. De eigenaren vertrokken naar Bennebroek. Tijdens de tweede wereldoorlog heeft het onderdak geboden aan militairen van allerlei allooi. Sinds 1946 is het eigendom van de gemeente Oegstgeest. Sindsdien werd het verhuurd aan de stichting Oud Poelgeest en bood het onderdak aan een vormingscentrum. 

Bronvermelding

- Kastelengids van Nederland, Kransberg en Mills, blz.

- Oud Poelgeest, Mr. B.C. van Krieken, 4 paginas A4.

- Poelgeest, J.W. van Poelgeest blz. 12 - 14.

- Boekje N.K.S., A.I.J.M. Schellart.

- Herman Boerhave; Ds. J.W. Gunst, blz. 97 - 100.

- Van der Aa. aardrijkskundig woordenboek, Poelgeest gehucht bij Oegstgeest.

- Leidse post; 6 januari 1988; Oud Poelgeest in de stijgers.

AFBEELDINGEN

- Afb.

- Diverse fotos

- P. Alles dias 1985 / 1990

 

 

 

Het Hollandse Kastelenteam 2011 - alle rechten  voorbehouden