Startpagina

1 omhoog

Oude prenten

Foto 1

Foto 2

Foto 3

in de Dever

Plattegrond

Reconstructie

Auteursrechten

Email kontakt

 

 

't Huys die Ever te Lisse

 


Tot 1182 blijft de geschiedenis van Lisse duister, toendertijd bestond het dorp uit 5 boerderijen. In dat jaar huwde Dirk van Kleef met Margaretha, de dochter van Graaf Floris lll. Waar precies het feest werd gegeven blijft onzeker. Het zou mogelijk zijn dat er een houten woontoren heeft gestaan in de nabijheid van de huidige Dever. Of woonden de die Evers op de voorburcht, dit kwam namelijk vaker voor in de middeleeuwen. In 1250 liet Rooms Koning Willem IV een kapel bouwen, dit werd in de archieven vermeld i.v.m. de kruistochten naar het heilige land.

De naam die Ever

De naam die Ever is zeer oud, hij werd reeds vermeld in 1221. Waarschijnlijk heeft dit geslacht gewoond waar de huidige Dever staat. Het heraldisch wapen van de die Evers vertoont een halve Hollandse Leeuw. Hieruit mag mogelijk blijken dat het geslacht verwant is met het Hollandse Gravenhuis.

Gerardus die Ever

De naam van Gerardus die Ever wordt vermeld in verband met de verloren veldslag van Graaf Floris V in 1272 tegen de West Friezen bij Oudorp. De aanvoerder van het Hollandse leger was Dirk de Goede van het slot Brederode. Een zoon van deze Gerardus wordt genoemd vanwege de moord op Wolfred van Borselen.

Algemeen

Deze Wolfred had zeer veel invloed op de jonge Graaf Jan, zoon van Floris V. Na de overwinning op de West Friezen in 1282 liet Graaf Floris V de zogenaamde dwangburchten bouwen. de Nieuwburg en Middelburg bij Oudorp, Medemblik, een burcht bij Wijdenes en de Nuwendoorn bij Krabbendam. Ook liet hij een slot bouwen bij Muiden, het Muiderslot. En er werd begonnen met de bouw van het huidige Binnenhof in den Haag.

de Dever

De huidige middeleeuwse Dever werd gebouwd rond 1370 door heer Reynier die Ever. De zoon van bovengenoemde heer Gerardus was ook een Gerardus die Ever, Houtvester van Holland, een in die jaren zeer belangrijke functie, die als zodanig de zetel had op het slot Teylingen. Hij sneuvelde echter bij Warns met Graaf Willem lV tegen de Friezen 1345.

Hij was gehuwd met Clara van Heemstede, een dochter van heer Reinier van Heemstede, en zuster van de zeer machtige heer Gerrit van Heemstede.Ook deze van Heemstede is in die jaren Houtvester geweest op het slot Teylingen, en bestuurde namens de Graaf het ambacht Lisse. Hij was na de dood een felle Hoek, en koos partij voor Margaretha, weduwe van Graaf Willem lV.

Archief:

Archief 733 lijkt er op dat Reynier die Ever afstamt van Teylingen respectievelijk Brederode en zeer belangrijk in hoog aanzien zie nr 718
Gevonden archiefstukken

 

 

Hoekse en Kabeljauwse twisten

Het zal te begrijpen zijn dat de nog jeugdige heer Reynier die Ever partij koos voor de Hoekse partij. Willem V van Beieren ging in 1352 op oorlogspad tegen zijn moeder en eiste het graafschap voor zich op. Rozenburg bij Voorschoten viel in zijn handen en werd verwoest, hier werd voor het eerst gebruik gemaakt van buskruit. Polanen in het Westland en de Binckhorst te Voorburg viel. Ook werd mogelijk de achtkanten toren van de Dever verwoest.

Bij verzoening (1356/1357) viel het graafschap aan Willem V. Heer Reinier en vele andere edelen moesten wegen hun trouw aan Margaretha zeer hoge boetes betalen aan de nieuwe Graaf.

Na een reis aan het Engelse hof werd Willem V door een kwade dronk gek. Zijn broer Graaf Albrecht van Beieren werd naar Holland geroepen, deze voerde een gematichde politiek.

Heer Reinier kreeg nadat hij de ridderslag had gekregen een goede verstandhouding met Graaf Albrecht. Men vindt hem steeds trouw aan 's Gravenzijde. Heer Reinier trad in 1370 in het huwelijk met Vrouwe Janne van Leyenburg uit Voorschoten. Hij gaat een leenband aan met de machtige Jan van Bloys. Heer van Schoonhoven en ter Gouwe (Gouda) heer van Noordwijk en Beverwijk. Heer Jan van Bloys is een achterneef van Graaf Albrecht.

Heer Reinier draagt zijn woning met 5 morgen land op aan heer van Bloys om het vervolgens in leen terug te ontvangen. Er veranderd natuurlijk niet veel. Heer Reinier was al niet veel op zijn goed te vinden, maar nu zou niemand het wagen een vinger uit te steken naar de Dever waar heer Bloys de leenheer van was. Een veilig gevoel voor Heer Reinier.

De leenacten

Uit de leenachten is gebleken dat er al een huis stond, het is goed mogelijk dat het huidige hoefijzervormige donjon stamt uit 1369/1370. De ruitvormige decoraties van gesinterde stenen aan de ronde voorzijde geven hiervoor een goede aanwijzing.

Rond 1357 of 1358 kwam Graaf Albrecht naar Holland. Hij was gehuwd met Margaretha van Brieg. Op 6 februari reed hij met groot gevolg van Teylingen naar de Dever voor een feestmaal. In die tijd was 5 goudstukken voor een maltijd een hoop geld.

Na de moord op Aleid van Poelgeest, en Willem Cuser op het Haagse buitenhof in 1392 hield heer Reinier het slot Mathenesse in Schiedam bezet voor de Graaf. De gevolgen van de moorden was niet te overzien.

In 1417 overleed de hoog eerbaardige heer Reynier die Ever zoals de heer A.M. Hulkenberg deze bouwer van de Dever omschrijft.

Na heer Reinier

In het zelfde jaar beleende Jacoba van Beieren Gijsbrecht van Haeften van Rhenoy met de Dever, hij was een kleinzoon van Heer Reinier.

De bewoners van de Dever waren in rep en roep toen Gijsbrecht werd gebeten door een dolle hond, hij werd gesmoord met een kussen. De erfdochter van Gijsbrecht, Clara huwde eerst een van Duivenvoorde en later een Brederode. Het huis werd bewoond door een Leidse particier, die in haar jeugd haar voogd was.

Lisse kreeg zijn eerste parochie, en een eigen pastoor, deze was Dirk van Oosterwijk, (Clara's oom). Dit feit geschiede in 1461, de Dever heeft toen waarschijnlijk als pastorie gediend.

Bouwer Lisser dorpskerk

Claes van Mathenesse die hun slot hadden in Schiedam. Aanvankelijk woonde deze bouwer van de Lisser dorpskerk achter de Dom op nr. 14, Claes heeft het huis Dever in leen gekregen, maar woonde er dus niet. Hij was in Utrecht bezig met het ontwerpen van de kerk waarbij hij steeds maande op zuinigheid. In 1552 vestigde Claes zich op de Dever. Verder lezen we over hem hoe hij in 1564 "op enen wagen schielijk dood bleef liggen". Nalatende een jeugdige Jan of Johan van Mathenesse.

De uitbreiding

In 1582 komt Jonker Jan van Mathenesse op de Dever wonen, tot dan toe student in Leiden. Natuurlijk heeft hij enkele reparatie uitgevoerd. In hoeverrre zijn vader herstelwerkzaamheden heeft uitgevoerd is onbekend. De haardsteentjes in de haard vermeld 1561. Toch heeft de uitbreiding tot 1580 plaatsgevonden. (zie tekening 1580).

In 1628 bouwde men een smalle voorhuis uit naar het westen tegen de ronde voorzijde, in 1631/1634 bouwde men aan het smalle voorhuis een groot herenhuis. Voor deze huizen stond op de voorburcht het bakhuis, bouwhuis en braadhuis. Tijdens de reformatie werd in de bovenverdieping een kapel in de muur gehakt. Men kan nu de ingehakte altaarnis zien. Ook verbouwde Jonker Jan van Schagen de poortwachterswoning. De fundamenten van de binnenpoort, en uitbreiding van de beiden voorhuizen zijn nu te zien. De AWN Rijnstreek heeft een opgraving uitgevoerd.

Spookhuis

In 1703 waaide tijdens een zware stom het dak van de oude Dever, Bij herstel van de omvangrijke schade in 1767 door Heer Dirck Heereman van Zuydwijk probeerde men nog wel huurders te vinden door de oude Dever ophaalbrug te vervangen door een stenen, maar niet één persoon kwam hier op af.

De Dever was te ouderwets, of men kon zich zo'n huis niet veroorloven. In die periode hiel men van een zogenaamd U vormig huis. In 1848 stortte een deel van het herenhuis in dat gefundeerd was op de oude slotgracht. Iedereen die stenen nodig had haalde deze bij de Dever vandaan. Het zal u niet verbazen dat er rond Lisse bollenschuren zijn gebouwd van de dever-stenen. Tot overmaat van ramp stortte in 1862 de kapelgewelven in van de oude donjon. Sinds die tijd noemde Leidse studenten Dever een spookhuis.

 

 

 

 

 

(links)

- hoogheemraadschap Rijnland

- Kaart omgeving van de D'Ever te Lisse

 

Bronvermelding

 

- Boekje N.K.S.

- Kastelen en Buitenplaatsen in Rijnland: R. van Lit, biz- 24 - 28.

- Kastelengids van Nederland: Kransberg & Mills, blz. 145 - 148.

- Middeleeuwse kastelen van Nederland: P.E. van Reijen, biz. 130.

- 't Huis Dever 4 pagina's.

- Verslag opgraving: A.W.N. Rijnstreek, september '84 t/m november 1985, 11 pagina's

- Haarlems dagblad: 29 oktober 1985. 8 juli 1986. november 1989

- Blad Holland: Hulkenberg 1987, biz. 83 - 88.

AFBEELDINGEN

- 1647 Roghman 2*

- 1650 Haen de

- 1700 Lutgers

- 1848 Leembruggen

- Dia's P. Alles 1983 - 1986 - 2004

- Zw/wit foto's P. Alles 1986/1989/2004

- Foto's opgraving  P. Alles 1986 - 1989

 

© Het Hollandse Kastelenteam 2011 - alle rechten  voorbehouden