Startpagina

1 omhoog

Oude prenten

Foto's 1

Foto's 2

Plattegrond

Auteursrechten

Email kontakt

 

 

Kasteel Assumburg te Heemskerk


       

Het kasteel Assumburg ligt heel dicht bij de plaats waar de burcht Oud Haerlem gestaan heeft. Daar het in leen gehouden werd van de heren van Haerlem, zal het voor hen geen bedreiging gevormd hebben. Aannemelijk is, dat zij het  leen gegeven hebben aan een bloedverwant. Nadat Jan (van Haerlem) van Bergen in 1318 overleden was, zonder een zoon na te laten, ging het leenheerschap over aan graaf Willem 111, die het weer overdroeg aan heer Jan van Polanen. Via het geslacht Van Polanen vererfde het kasteel aan het huis Van Oranje Nassau.
De oudste bekende leenman van de Assumburg is Jan van Rietwijk, die een zoon was van Willem van Velsen (1322). Wie was deze Willem van Velsen? 
 

Bouwhistorie
 

Het kasteel moet in de 2e helft van de 13’ eeuw gebouwd zijn; er zijn echter geen sporen uit die tijd in het huidige gebouw aangetroffen. De vraag rijst dan: heeft het slot vóórdien soms elders gestaan? In aktes uit de 14e eeuw wordt gesproken over ‘de hoge werf, die zich aan de noordwestkant van de voorburcht bevond. Op een gegeven moment werd deze ‘hoge werf geslecht en gemaakt tot een terrein dat de naam droeg ‘de grote boomgaard’. Dit zou wel eens de plek kunnen zijn, waar de oudste burcht gezocht moet worden. Verder bevond zich aan de westzijde van de voorburcht een stuk land, dat de naam droeg van ‘de schuttersdoelen’. Deze naam wijst erop dat het ter-rein in gebruik was bij de schutterij. Maar welke? Het lijkt niet aannemelijk dat een schutterij daar geoefend heeft, ofhet zou een gilde uit Beverwijk geweest moeten zijn. In de 16e eeuw moet een ingrijpende verbouwing hebben plaatsgevonden; een afbeelding uit het eind van de 16e eeuw geeft de situatie van toen weer. Op de vier hoeken stonden torens; de ingang bevond zich in de linkervleugel. De toegangsbrug liep in een bocht van het voorplein naar de achter-kant van de linkertoren. De voorburcht was alleen maar toegankelijk aan de rechterzijde. Er stonden enkele gebouwen op het plein. In de 17e eeuw en later is dat alles totaal veranderd. De ingang werd ver-plaatst en er werd een oprijlaan gemaakt die recht op de slotbrug aanliep. De oorspronkelijke toegang tot de voorburcht (plein) werd dichtgemaakt. De linkergevel en de achterzijde werden wel bijzonder mishandeld. Alle uitspringende delen en topgevels brak men af, waardoor saaie muurvlakken met ramen ontstonden. Onaangetast bleef gelukkig ‘de vierschaar’, aan de linkerzijde van het binnenplein. Hier zullen heel wat delinquenten terecht gestaan hebben. In verband hiermee vinden we natuurlijk een gevangenis en wel op de bovenverdieping van de zware toren op de rechterhoek van de achtergevel. Tegen deze toren stond een lagere die afgeplat was, en de naam ‘het schavot’ droeg. Het staat historisch niet vast of er inderdaad executies hebben plaatsgevonden; de naam wijst er wel op. Het is daarom jammer, dat de trits: vierschaar-gevangenis-schavot, bij de restauratie doorbroken is. De toren (het schavot) werd verhoogd en kreeg weer een leien dak. Tekenin-gen bewijzen dat dit wel verantwoord wamaar ons bezwaar is dat hier-door een toch al heel oude traditie werd teniet gedaan. Nog iets over de naam ‘de Assumburg’, ook wel het huis te Assum. Nu ligt de buurtschap Assum onder Uitgeest. In de 17e eeuw scheidde een waterloop, waarover een veer de verbinding onderhield, Heemskerk van Uitgeest. Dr. de Cock poneerde de stelling dat Assum oorspronkelijk bij Heemskerk behoord heeft, maar uit waterstaatkundige overwegingen bij Uitgeest gevoegd is. Deze opvatting zou steun kunnen vinden in de naam  Assumburg, die aanleiding geeft te veronderstellen dat het kasteel te Assum stond. Hieruit zou dan moeten volgen dat de buurtschap Assum oorspronkelijk veel groter was dan tegenwoordig, maar aanwijzingen voor de juistheid van deze mening zijn tot nu toe niet gevonden. Daar komt nog bij dat de naam Assumburg pas laat in gebruik komt. Van het rondom de Assumburg gelegen bos, van alle parkaanleg met zijn vijvers, is niets meer te vinden. In de laatste jaren is de bebouwing van Heemskerk de Assumburg onheilspellend dicht genaderd. Wil deze niet verdrinken in de moderne woningbouw, dan: tot hiertoe en niet verder!

Bronvermelding

- Kastelengids Kransberg en Mills blz ...
- Aardrijkskundig woordenboek v.d. Aa, blz ..
- Heemskerk onderweg van verleden naar heden.
- Stad en streek krantenartikel 1988.

Foto's P. Alles

 

meer weten over Assumburg ?

Leuk oud artikel over Assumburg in PDF klik hier

 

© Het Hollandse Kastelenteam 2011 - alle rechten  voorbehouden